ایران در قلب معادلات جدید انرژی جهان؛ فرصت بزرگ در میانه ریسکهای فزاینده
به گزارش باز باران نیوز، جنگلهای جهان بر اساس دادههای FAO ۲۰۲۳، حدود ۴ میلیارد هکتار مساحت را پوشش میدهند که معادل ۳۱ درصد از سطح خشکیهای زمین (حدود ۴۰ میلیون کیلومتر مربع) است و نقش حیاتی در جذب ۲.۶ میلیارد تن دیاکسید کربن سالانه، حفظ تنوع زیستی با میزبانی ۸۰ درصد گونههای جانوری و تنظیم چرخه آب ایفا میکنند. توزیع نابرابر این منابع، با تمرکز در نیمکره شمالی و گرمسیری، پنج کشور برتر را به عنوان نگهبانان اصلی معرفی میکند که مجموعاً ۱.۹ میلیارد هکتار (۴۹ درصد کل) را کنترل میکنند، در حالی که نرخ جنگلزدایی جهانی از ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۰، ۱۷۸ میلیون هکتار از دست رفتن پوشش را نشان میدهد و نیاز به سیاستهای حفاظتی فوری را برجسته میسازد.
روسیه با ۸۳۳ میلیون هکتار جنگل، بزرگترین سهم ۲۰ درصدی را دارد و عمدتاً جنگلهای بورهال (شمالی) سیبری و تایگا را شامل میشود که به عنوان “ریههای زمین” شناخته میشوند و اکسیژن ۱۰ درصد جمعیت جهان را تأمین میکنند. گزارش FAO تأکید میکند که این جنگلها ۲۰ درصد ذخیره کربن جهانی را نگهداری میکنند، اما چالشهایی مانند آتشسوزیهای فزاینده (۱۸۰ هزار هکتار در ۲۰۲۳) و استخراج غیرقانونی چوب، نرخ از دست رفتن را به ۰.۳ درصد سالانه رسانده؛ با این حال، برنامههای فدرال روسیه برای حفاظت، پوشش را از ۱۹۸۰ تا کنون ۵ درصد افزایش داده است.
برزیل با ۴۸۶ میلیون هکتار (۱۲.۲ درصد کل) در رتبه دوم قرار دارد و جنگلهای آمازون، بزرگترین اکوسیستم گرمسیری جهان با تنوع زیستی ۱۰ درصد گونههای شناختهشده، هسته اصلی آن است. طبق دادههای Global Forest Watch، جنگلزدایی در آمازون از ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۳ حدود ۱۱ درصد کاهش یافته، اما کشاورزی سویا و دامداری همچنان سالانه ۱.۱ میلیون هکتار را نابود میکند؛ ابتکارات دولتی مانند صندوق آمازون، بازسازی ۲۰ میلیون هکتار را هدف قرار داده و برزیل را به الگویی برای تعادل بین اقتصاد سبز و حفاظت تبدیل کرده است.
کانادا با ۳۶۹ میلیون هکتار (۹.۲ درصد) سومین کشور بزرگ جنگلی است و جنگلهای سوزنیبرگ بورهال آن ۹ درصد از کل ذخیره کربن جنگلی جهان را نگهداری میکنند. گزارش FAO ۲۰۲۳ نشان میدهد که سیاستهای پایدار کانادا، نرخ جنگلزدایی را به کمتر از ۰.۵ درصد محدود کرده، اما آتشسوزیهای ۲۰۲۳ که ۱۸.۵ میلیون هکتار را سوزاندند، چالش اقلیمی را برجسته میسازد؛ برنامههای ملی مانند “استراتژی حفاظت جنگل”، کاشت ۲ میلیارد درخت تا ۲۰۳۰ را پیشبینی میکند و کانادا را به صادرکننده چوب پایدار (۸۰ درصد بازار جهانی) تبدیل نموده است.
ایالات متحده با ۳۰۹ میلیون هکتار (۷.۷ درصد) چهارمین رتبه را کسب کرده و جنگلهای متنوع آن از جنگلهای ملی راکی تا جنوب شرقی، ۲۰ درصد تنوع زیستی آمریکای شمالی را میزبانی میکنند. دادههای USDA Forest Service حاکی از آن است که از ۱۹۰۰ تا ۲۰۲۳، پوشش جنگلی ایالات متحده ۱۰ میلیون هکتار افزایش یافته، هرچند توسعه شهری سالانه ۰.۲ درصد را از دست میدهد؛ برنامههای فدرال مانند قانون حفاظت جنگلهای ملی، نظارت ماهوارهای را تقویت کرده و ایالات متحده را به پیشرو در فناوریهای GIS برای پایش جنگلزدایی تبدیل نموده است.
چین با ۲۲۷ میلیون هکتار (۵.۷ درصد) پنجمین کشور است و پروژههای عظیم کاشت درخت مانند “دیوار سبز بزرگ” (از ۱۹۷۸ با کاشت ۱۰۰ میلیارد درخت) پوشش را از ۱۲ درصد به ۲۳ درصد مساحت کشور افزایش داده و فرسایش خاک را ۷۰ درصد کاهش داده است. گزارش FAO تأکید میکند که رشد ۲.۱ درصدی پوشش جنگلی چین در دهه اخیر، نقش کلیدی در اهداف پاریس ایفا کرده، اما آلودگی صنعتی و شهرنشینی چالشهایی ایجاد نموده؛ ابتکارات مانند “جنگلداری دقیق” با استفاده از هوش مصنوعی، بازسازی ۲۵ میلیون هکتار را تا ۲۰۳۰ هدف قرار داده است.
کشورهای بعدی مانند اندونزی (۹۲ میلیون هکتار، ۲.۳ درصد)، پرو (۷۴ میلیون هکتار، ۱.۸ درصد)، هند (۷۲ میلیون هکتار، ۱.۸ درصد) و جمهوری دموکراتیک کنگو (۱۵۲ میلیون هکتار، ۳.۸ درصد) مجموعاً ۱۰ درصد را تشکیل میدهند، اما با نرخ جنگلزدایی بالا (مانند ۱ میلیون هکتار سالانه در اندونزی) روبرو هستند. برای حفاظت جهانی، FAO بر “جنگلزدایی صفر تا ۲۰۳۰” تأکید دارد و پیشنهاد همکاری بینالمللی، حمایت از جوامع محلی و فناوریهای نوین را میدهد؛ ایران با پوشش ۷ درصدی (۱۲.۵ میلیون هکتار) میتواند از تجربیات این کشورها برای احیای جنگلهای زاگرس و شمال الگوبرداری کند تا به اهداف ملی حفاظت دست یابد.
انتهای پیام
دیدگاهتان را بنویسید