ایران در قلب معادلات جدید انرژی جهان؛ فرصت بزرگ در میانه ریسکهای فزاینده
به گزارش بازباران نیوز، تنگه هرمز با عرضی محدود اما اهمیتی بیبدیل، اصلیترین مسیر صادرات نفت کشورهای حاشیه خلیج فارس از جمله عربستان سعودی، عراق، ایران، کویت، قطر و بحرین است. بر اساس آمارهای بینالمللی، در سال ۲۰۲۴ بهطور متوسط روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت و فرآوردههای نفتی از این گذرگاه عبور کرده که معادل حدود ۲۰ درصد مصرف جهانی نفت و نزدیک به یکچهارم تجارت دریایی نفت جهان است.
اهمیت این گذرگاه تنها به نفت محدود نمیشود. در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۰ درصد تجارت جهانی گاز طبیعی مایع از مسیر تنگه هرمز انجام شده است. قطر، بهعنوان یکی از بزرگترین صادرکنندگان LNG جهان، بخش عمده صادرات خود را از این مسیر به بازارهای آسیایی و اروپایی ارسال میکند. بهگفته آژانس بینالمللی انرژی، بیش از ۹۰ درصد صادرات LNG قطر و امارات از این آبراه عبور میکند.
علاوه بر انرژی، تنگه هرمز شاهراه انتقال طیف گستردهای از کالاهای اساسی و مواد اولیه است. بر اساس دادههای منتشرشده، حدود ۳۰ درصد تجارت جهانی کود شیمیایی، ۲۸ درصد سازههای فولادی، ۲۶ درصد الماس صنعتی، ۲۴ درصد آلومینیوم و ۱۰.۳ درصد محصولات کشاورزی از این مسیر یا مناطق وابسته به آن تأمین و جابهجا میشود. این ارقام نشان میدهد که اهمیت تنگه هرمز فراتر از بازار انرژی است و به زنجیره تأمین جهانی در حوزههای صنعتی و غذایی نیز گره خورده است.
بخش عمده کالاهای عبوری از تنگه هرمز راهی بازارهای آسیایی میشود. چین، هند، ژاپن و کره جنوبی بزرگترین واردکنندگان نفت و گاز عبوری از این گذرگاه هستند. برآوردها نشان میدهد حدود ۸۰ درصد نفت و نزدیک به ۹۰ درصد LNG عبوری از تنگه هرمز به مقصد کشورهای آسیایی صادر میشود؛ موضوعی که وابستگی اقتصادهای بزرگ آسیا به امنیت این مسیر را دوچندان کرده است.
با وجود تلاش برخی کشورها برای ایجاد مسیرهای جایگزین، ظرفیت خطوط لوله موجود برای دور زدن تنگه هرمز محدود است. آژانس بینالمللی انرژی برآورد میکند تنها بین ۳.۵ تا ۵.۵ میلیون بشکه در روز قابلیت انتقال از مسیرهای جایگزین وجود دارد؛ رقمی که در برابر حجم عظیم نفت عبوری از این تنگه، بسیار ناچیز است. از همین رو، هرگونه تنش یا اختلال در این آبراه میتواند بهسرعت بازارهای جهانی را با شوک عرضه و جهش قیمت مواجه کند.
در شرایطی که اقتصاد جهانی بیش از هر زمان دیگری به ثبات زنجیرههای تأمین وابسته است، تنگه هرمز همچنان یکی از حساسترین نقاط ژئوپلیتیکی جهان باقی مانده است. این آبراه نهتنها گذرگاه انرژی، بلکه ستون فقرات بخشی از تجارت جهانی در حوزه مواد خام، فلزات و محصولات کشاورزی است؛ واقعیتی که نقش راهبردی آن را در معادلات اقتصادی و سیاسی جهان بیش از پیش برجسته میکند.
انتهای پیام
دیدگاهتان را بنویسید